Intrygująca książka

Inwazja Jaszczurów – blog książkowy

Co jest ciekawego w książce pt. “Inwazja Jaszczurów”?

Powieść “Inwazja Jaszczurów” to bardzo sensowna lektura (https://www.taniaksiazka.pl/inwazja-jaszczurow-karel-capek-p-1491505.html). Warto po nią sięgnąć, by posmakować specyficznego czeskiego humoru, by utonąć w bogactwie kulturowych i społecznych odniesień. Wspomniana książka Karela Čapka, podobnie jak “Fabryka absolutu”, pełna jest gorzkiej mądrości. Pisarz jest humanistą, który w centrum uwagi stawia człowieka, a dobro człowieka stawia na pierwszym miejscu. Być może dlatego ta lektura nie straciła na aktualności.

Przedstawienie świata w tej książce

Jak wyglądałby nasz świat, jeśli gwałtownie okazało się, iż nie jesteśmy jedyną tak mocno wyewoluowaną metodą życia na świecie? Co by było, gdybyśmy znaleźli inteligentne jaszczurki u wybrzeży małej wyspy? Karela Čapek wyjaśnia powody, dla których napisał tę książkę. Nie możemy wykluczyć, że w sprzyjających warunkach siłą napędową rozwoju kultury może być inny rodzaj życia, inny rodzaj żywej istoty niż człowiek. Człowiek, z całą swoją ludzkością i kulturą, z całą swoją historią, wyewoluował z rodziny ssaków, ale można rozsądnie założyć, że taka energia ewolucyjna mogłaby posłużyć jako skrzydło dla rozwoju innych rodzajów istot żywych. Możliwe, że w pewnych warunkach pszczoły lub mrówki mogłyby osiągnąć tak wysoki poziom inteligencji, że ich zdolność do tworzenia cywilizacji byłaby nie mniejsza niż nasza cała.

Jaka jest fabuła w tej historii?

Przecież “Inwazja Jaszczurów” to książka o ludziach. Losy jaszczurów to nic innego jak nasza własna historia widziana w krzywym zwierciadle. Karel Čapek nawiązuje do ówczesnej sytuacji:

  • społecznej,
  • gospodarczej,
  • kulturowej.

W tym celu posługuje się takimi formami, jak reportaż, depesza czy fragmenty artykułów zaczerpniętych z gazet. Wtyka w usta ówczesnych bohaterów słowa, których nie wypowiedzieli oni wprost, jak np. implikowane stwierdzenie Mae West o bohaterkach powieści, kobietach-jaszczurkach. One nie mają absolutnie żadnej atrakcyjności seksualnej. Dlatego właśnie nie mają duszy. Jest jeszcze wiele takich rzeczy, jak komunistyczna proklamacja towarzyszy płazów.

Geneza tej książki


Nie zapominajmy niewątpliwie, że książka została napisana w 1935 roku. Panuje tu atmosfera strachu przed globalnym konfliktem. Sam autor wspomina, że choć nie możemy zapobiec zagrożeniu, które ciąży nad ludzką cywilizacją, nie możemy go ignorować i myśleć o nim niemal cały czas. Książka “Inwazja Jaszczurów” okazuje się być wizjonerska.

 

Czytaj dalej
Co jest intrygującego w książce pt. “Inwazja Jaszczurów”?

Książka pt. “Inwazja Jaszczurów” to 100% satyry na ludzkość. Kapitan żeglugi długodystansowej Van Toch odkrywa nowy gatunek płaza. Na plaży okazuje się, że są one zaskakująco inteligentne. Dobroduszny kapitan zarządza nimi i uczy je bronić się przed zwykłymi drapieżnikami. W ten sposób ten gatunek może się rozmnażać, a także rozwijać. Pierwotnie używane do połowu pereł, stopniowo stały się tanią siłą roboczą dla krajów świata. Stopniowo jednak zaczęły być w stanie przewyższać ich liczebnością.

Czego tak naprawdę dotyczy fabuła?

Wbrew pozorom, Jaszczury odgrywa w książce marginalną rolę. Powieść jest bardziej o ludziach i ich specyficznym zachowaniu wobec płazów. Najpierw traktują je tak, jak barbarzyńcy traktują zwierzęta. Później okazuje się, że wykorzystując swoje bezmyślne prawa, zwyczaje, stosunki ogólnoludzkie i kapitalizm, nie są w stanie poradzić sobie z nowym tworem, który zaczyna nad nimi panować. Tak, to prawda, nikt nie jest w stanie racjonalnie wyrwać się z grubej warstwy norm i dyplomacji otaczającej ludzkość kaftanem bezpieczeństwa. Udawanie, że nic się nie dzieje.

Nawiązanie do wydarzeń historycznych

Jeśli ktoś chce się identyfikować z nazistowskimi Niemcami, to jest to uproszczenie. Satyra jest o wiele bardziej uniwersalna. Odnosi się do modus operandi, nieumiejętności pakowania się w kłopoty i powszechnej nielojalności. Największym nieszczęściem człowieka jest to, że wcześniej musi stać się człowiekiem. Mamy nadzieję, że mimo wszystko trochę wyrośliśmy z tego szczękościsku. Że idziemy w dobrym kierunku.

Dlaczego warto sięgnąć po powieść?

Powieść wydaje się miejscami nieco zbyt skomplikowana, ewidentnie nieco przestarzała. Z drugiej strony, jeśli myślimy w ten sposób globalnie, to przykładów naszej głupoty, neutralności, wzajemnej agresji i bezsensownych ograniczeń na ziemi jest na tyle dużo, że książka z natury rzeczy pozostaje aktualna. Satyra jest fantastyczna, autor jest szalony, ale i tak nie jest ani trochę śmieszna.

Czy książka jest aktualna?

Książka pt. “Inwazja Jaszczurów” Karela Čapka jest właśnie taką ponadczasową książką. Napisana w 1936 roku, jest w zasadzie krzykiem sprzeciwu wobec postępującego faszyzmu. Niezwykłe dzieło autora, przedstawiające sytuację jako rzeczywiste wydarzenia, zawiera zarówno quasi-newsletterowe artykuły, jak i przedruki urywków książek naukowych. Dziś czytamy książkę o problemach ekologicznych w książce jaszczurki nadmuchują wybrzeże.

 

Czytaj dalej
Na czym polega aktualność książki pt. “Inwazja Jaszczurów”?

Ta szczególna książka, napisana z dużym poczuciem humoru, jest prosta i przyjemna w odbiorze, mimo że porusza skomplikowane kwestie społeczne. Według Čapka, co ukazuje on w książce pt. Inwazja Jaszczurów ze strony www.taniaksiazka.pl, zachowania jednostek w kontekście lawinowej dominacji nad niewinnymi i pracowitymi płazami, także zachowania zwierząt są od wieków identyczne. Mechanizm dążenia do dominacji nad słabszą rasą stosowany przez rasę silniejszą jest ogólny, podobnie jak mechanizmy prowadzące do wojny.

Jaka ma być wymowa książki?

Choć wielu recenzentów uważa, że powieść Čapka pokazuje niebezpieczeństwo faszyzmu zagrażającego wartościom humanitarnym, a także demokratycznym. Tym samym ta książka ma głębszy wymiar: tyczy nas samych i mechanizmów, w jakich nami rządzimy. Nasze lenistwo i chęć czerpania korzyści od innych, a także związana z tym obłuda i dwulicowość, to różne części ludzkiej natury. Nie dziwmy się więc, że społeczeństwa, skupiska licznych zmotywowanych ludzi, mają swoje naturalne popędy, których charakterystycznymi składnikami są procesy prowadzące do wojen i rewolucji.

Kim są właśnie tytułowe Jaszczury?

Wewnątrz dalekiej Azji żyją jaszczurki, które są mądre. Ludzie zaczynają je wykorzystywać jako tanią i zarazem wyzyskiwaną siłę roboczą. Zwierzęta okazują się być użyteczne, pracują na główną korzyść człowieka, a w końcu ludzie stają się zależni od firm i pracy jaszczurek. Ta praca z kolei sprawia, że jaszczurki stają się coraz mądrzejsze, a jednocześnie stale się rozmnażają, co czyni je niebezpiecznymi dla ludzi. W efekcie dochodzi do dramatycznego konfliktu między jaszczurkami a ludźmi, a kardynalną rolę w jego rozszerzeniu odgrywają media, których potencjał do wywoływania zbiorowej psychozy Čapka pokazuje bardzo trafnie i z humorem.

Jak wygląda życie Jaszczurów?


Posłuszne jaszczurki, kierowane przez przerażającą głowę-Salamandrę (w niej widzimy obraz Hitlera), żyją w społeczności, nie mają indywidualnych odruchów, oporów moralnych i zaczynają wymagać od ludzi coraz więcej. A ci, nawet w obliczu tak wielkiego szkodliwości, nie potrafią się porozumieć i zjednoczyć przeciwko zagrożeniu. Ponadto, znane są przypadki, że niektóre narody na świecie handlują bronią gadów. Mówiąc prościej, ostatnie zdanie opisuje typ uczciwego człowieka w fizyce życia. Większość recenzentów skupia swoją uwagę na tym, co Čapek przewidział w książce pt. “Inwazja Jaszczurów” na temat faszyzmu Hitlera.

 

Czytaj dalej
Powrót do góry